Stofna fyrirtæki eða kaupa fyrirtæki?

Flestir sem vilja fara í eigin rekstur byrja á sama stað: að stofna nýtt félag. Það er eðlilegt, það er það sem allir tala um. En það er ekki eini kosturinn og oft ekki sá besti. Hér er samanburður á því að stofna fyrirtæki frá grunni og að kaupa rekstur sem er þegar í gangi.

Hvað kostar að stofna fyrirtæki?

Að stofna ehf. kostar 140.000 kr. í skráningargjald hjá fyrirtækjaskrá og lágmarkshlutafé er 500.000 kr. sem þarf að leggja inn á reikning félagsins. Það er ekki kostnaður, peningurinn er áfram þinn, en hann þarf að vera til. Við bætist endurskoðandi eða bókari til að ganga frá stofngögnum, oftast 50.000 til 150.000 kr. Samtals ertu að horfa á 200.000 til 300.000 kr. út úr vasa og 500.000 kr. bundnar í félaginu.

Skráningin sjálf tekur nokkra daga. Að fá vsk-númer, bankareikning, posa og tryggingar tekur lengri tíma, oft nokkrar vikur.

Má stofna fyrirtæki á eigin kennitölu?

Já. Einstaklingsrekstur er skráður á þína eigin kennitölu, kostar ekkert að stofna og þú greiðir skatt af hagnaðinum eins og launum. Munurinn er ábyrgðin: í einstaklingsrekstri berð þú persónulega ábyrgð á öllum skuldum rekstrarins með öllu sem þú átt. Í ehf. takmarkast ábyrgðin við hlutaféð. Fyrir rekstur sem skuldar ekkert og tekur enga áhættu getur einstaklingsrekstur dugað. Um leið og þú ræður fólk, leigir húsnæði eða skrifar undir samninga er ehf. öruggara.

Hvað fylgir því að stofna frá grunni?

Félagið sjálft er auðveldi hlutinn. Það sem tekur tíma og peninga er allt hitt: finna viðskiptavini, byggja upp vörumerki, semja við birgja, ráða fólk, læra á reksturinn. Fyrstu tólf til átján mánuðirnir fara í að komast á núll. Margir komast aldrei þangað.

Hvað fylgir því að kaupa?

Þú kaupir rekstur sem er þegar í gangi: viðskiptavini, tekjur, starfsfólk, samninga og orðspor frá fyrsta degi. Þú borgar meira fyrirfram en sleppir við árin sem færu í að byggja þetta upp. Kaupverðið er oft fjármagnað að hluta með seljendaláni, þannig að þú þarft ekki alla upphæðina í reiðufé. Sjá nánar hér: Hvað er seljendalán?.

Áhættan er önnur. Þú erfir söguna, góða og slæma. Þess vegna skiptir máli að skoða ársreikninga, samninga og skuldir áður en þú skrifar undir. Sjá nánar hér: Hvernig kaupir þú fyrirtæki.

Hvort hentar þér?

Stofna frá grunni hentar þegar:

• Hugmyndin er ný og ekkert sambærilegt er til sölu.

• Þú ert með lítið fé en mikinn tíma.

• Reksturinn er þú sjálfur, til dæmis ráðgjöf eða hönnun.

Kaupa hentar þegar:

• Þú vilt tekjur frá fyrsta degi.

• Þú hefur meira fé en tíma.

• Það sem þú vilt gera er þegar til, bara í eigu einhvers annars sem vill selja.

Í þriðja lagi má gera hvort tveggja: kaupa gamalt ehf. með hreina sögu, kennitölu til sölu, og byggja nýjan rekstur inn í það. Þá sleppur þú við stofnunina og færð félag með sögu, sem bankar og birgjar taka betur í en nýskráningu.

Hvort sem þú stofnar eða kaupir er félagaformið það sama í langflestum tilfellum, ehf. Yfirlit yfir öll félagaformin eru hér í félagaform á Íslandi. Og ef þú vilt sjá hvað er til sölu áður en þú ákveður þig skoðaðu Kennitalan.is.

Almennar upplýsingar, ekki lögfræði-, skatta- eða fjármálaráðgjöf. Gjöld og lágmarkshlutafé eru rétt í nóvember 2026.